• Sat. Aug 13th, 2022

Các loại chấn thương đầu gối thường gặp

ByTin Việt Nam

Mar 1, 2022

Gãy xương, chấn thương dây chằng, rách sụn chêm, trật khớp… là những chấn thương thường gặp ở đầu gối.

Khớp gối là một trong các khớp lớn nhất của cơ thể, có vai trò quan trọng trong quá trình di chuyển, giúp nâng đỡ cơ thể. Với kết cấu phức tạp, gồm nhiều phần khác nhau, khớp gối dễ gặp chấn thương khi vận động mạnh.

Gãy xương

Khớp gối cấu tạo từ ba đoạn xương chính gồm xương đùi, xương bánh chè và xương chày. Cả ba đều có khả năng nứt hoặc gãy khi bị té ngã hoặc va chạm mạnh. Đường gãy xương nếu lan vào mặt khớp sẽ làm mất sự trơn tru của khớp khi vận động, có thể dẫn đến cứng khớp, mất chức năng nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Các loại gãy xương thường gặp trong chấn thương gối gồm gãy xương bánh chè, gãy mâm chày, gãy lồi cầu ngoài, lồi cầu trong, trên và liên lồi cầu xương đùi, gãy Hoffa… Đa phần các loại gãy này đều cần phẫu thuật để có thể phục hồi tối đa bề mặt khớp và khả năng chịu lực của xương, tránh di chứng hạn chế vận động cho khớp gối sau này.

Khi gãy xương khớp gối, bệnh nhân sẽ thấy đau nhói tại vùng xương gãy. Đầu gối có thể sưng, đau, bầm tím xung quanh. Mức độ đau tăng dần khiến việc di chuyển khó khăn, phải cần người hỗ trợ. Vùng xương đầu gối có những di động bất thường, có tiếng lạo xạo.

Chấn thương dây chằng chéo trước

Dây chằng chéo trước (ACL) bám từ lồi cầu xương đùi tới diện trước mâm chày, chịu trách nhiệm cho chuyển động gập duỗi của khớp gối và giữ cho xương chày không trượt ra phía trước xương đùi. Tổn thương dây chằng chéo trước thường gặp khi nhảy cao chân tiếp đất trong tư thế không thuận hoặc xoay người, chuyển hướng đột ngột trong khi bàn chân giữ nguyên. Tình trạng chấn thương dây chằng chéo trước chia thành ba cấp độ, gồm giãn dây chằng do bị kéo căng quá mức; đứt một phần dây chằng khiến gối bắt đầu lỏng; bị đứt dây chằng hoàn toàn, gối lỏng lẻo.





Cấu tạo dây chằng chéo khớp gối. Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

Cấu tạo dây chằng chéo khớp gối. Ảnh: BVĐK Tâm Anh.

Khi tổn thương dây chằng chéo trước, bệnh nhân có thể nghe tiếng “rắc” ngay sau chấn thương. Sau đó gối sưng, đau, hạn chế vận động. Khi gối bị lỏng, bệnh nhân có cảm giác chân yếu khi đi lại, khó khăn khi đứng trụ một chân bên gối lỏng; chạy nhanh dễ bị vấp ngã, có cảm giác ríu chân; đi nhanh có cảm giác bị trẹo gối.

Về lâu dài, tổn thương dây chằng chéo trước có thể làm tổn thương sụn khớp, sụn chêm, dẫn đến thoái hóa sớm khớp gối. Nguy cơ ngã, tai nạn trong sinh hoạt thường ngày từ tổn thương dây chằng có thể gây ra những chấn thương nghiêm trọng hơn.

Chấn thương dây chằng chéo sau

Dây chằng chéo sau (PCL) có kích thước lớn hơn dây chằng chéo trước, ít tham gia vào chức năng hạn chế chuyển động xoay của khớp gối, có tác dụng giữ cho mâm chày không bị trượt ra sau và xoay ngoài. Vì thế tỷ lệ tổn thương dây chằng chéo sau do chấn thương thường thấp hơn so với dây chằng chéo trước.

Tuy vậy, đây vẫn là một trong số các nguyên nhân thường gặp khiến bệnh nhân phải phẫu thuật khớp gối. Khi tổn thương dây chằng chéo sau không được phục hồi, dễ dẫn đến tổn thương sụn chêm thứ phát và thoái hóa khớp gối về sau.

Rách sụn chêm

Sụn chêm là một tấm sụn có hình chữ C (sụn chêm trong) và hình chữ O (sụn chêm ngoài), nằm lót giữa hai mặt khớp xương đùi và xương chày. Sụn chêm có tác dụng hấp thụ và phân phối lực tác động lên gối, góp phần giữ vững gối. Sụn chêm còn lấp đầy khe khớp, ngăn không cho màng hoạt dịch và bao khớp tràn vào khe khớp.

Rách sụn chêm có thể xảy ra đơn độc hoặc đi kèm đứt dây chằng chéo. Do đó, khi rách sụn chêm, bệnh nhân sẽ thấy đau khe khớp khi ấn ngón tay vào khớp gối, tràn dịch khớp gối, có tiếng lục khục trong khớp khi vận động, teo cơ tứ đầu đùi khi tổn thương kéo dài.

Trật khớp gối

Với liên kết vững chắc bằng hệ thống gân cơ, bao khớp, dây chằng, khớp gối chỉ bị trật khi phải chịu một lực tác động mạnh như sau một tai nạn giao thông, ngã từ trên cao hoặc chơi các môn đối kháng mạnh. Cụ thể, khi xảy ra một va chạm mạnh, trực tiếp hoặc xoắn vặn mạnh vùng gối, khớp gối bệnh nhân biến dạng, lệch trục. Người bị trật khớp sẽ bị đau nhiều, không thể tự vận động, buộc phải được trợ giúp để di chuyển.





Trật khớp gối khiến bệnh nhân bị đau nhiều, không thể tự vận động, buộc phải được trợ giúp để di chuyển. Ảnh: Health.

Trật khớp gối khiến bệnh nhân bị đau nhiều, không thể tự vận động, buộc phải được trợ giúp để di chuyển. Ảnh: Health.

Trật khớp gối là chấn thương nặng và hiếm gặp, chỉ chiếm 0,02% trong tổng số các loại chấn thương, theo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Khi bị trật khớp gối, người bệnh cần được sơ cứu đúng cách, càng sớm càng tốt để tránh biến chứng xấu nhất. Đa phần các bệnh nhân trật khớp gối đều cần trải qua nhiều cuộc phẫu thuật để tái tạo các cấu trúc tổn thương, phục hồi chức năng khớp.

Hà Thanh